Cymrawd Ymchwil y Ganolfan Uwchefrydiau ar restr fer Gwobr yr Ŵyl Cyfryngau Celtaidd

Wedi ei bostio ar 5 Mai 2015

Ddiwedd mis Ebrill, cynhaliwyd uchafbwynt y flwyddyn i ymarferwyr, myfyrwyr ac ymchwilwyr ym meysydd radio, teledu a’r cyfryngau newydd yng Nghernyw, Llydaw, Iwerddon, yr Alban a Chymru, sef yr Ŵyl Cyfryngau Celtaidd. Daeth llu ynghyd am dri diwrnod o seminarau, dangosiadau a seremonïau gwobrwyo yn Ucheldiroedd yr Alban.

Nod yr Ŵyl yw hyrwyddo ieithoedd a diwylliannau’r gwledydd Celtaidd ar y sgrin ac ym maes darlledu. Yn bresennol eleni roedd Cymrawd Ymchwil Prifysgol Cymru Dr Marion Löffler, yr oedd ei rhaglen radio Bravo Aberystwyth yn un o’r rhai a ddewiswyd gan banel o bum beirniad o blith 60 o raglenni o’r gwledydd Celtaidd i gystadlu am wobr Rhaglen Ddogfen Radio Orau.

Cynhyrchwyd Bravo Aberystwyth gan y cwmni cynhyrchu annibynnol ‘Unigryw’ ar gyfer BBC Radio Cymru ac fe’i cyd-ymchwiliwyd a’i chyflwyno gan Dr Löffler. Ynddi, ceir hanes Hermann Ethé, Athro mewn Ieithoedd Dwyreiniol yn Aberystwyth a hanai o’r Almaen, ac a erlidiwyd o’r dref gan dorf jingoistaidd ym mis Hydref 1914.

Roedd Hermann Ethé, oedd yn 70 oed ac wedi gweithio a byw yn Aberystwyth ers 1876, yn un o aelodau cyntaf y ‘Coleg ger y Lli’. Fe’i gorfodwyd i adael dros nos, ac ni ddychwelodd fyth i’w gartref. Bu farw ddwy flynedd yn ddiweddarach. Nid dyma’r unig achos o ymddygiad o’r fath at Almaenwyr, ond ni chofnodwyd enwau’r cogyddion a’r gweinyddion gwestai glan môr a yrrwyd ymaith. Ar ôl y digwyddiad, derbyniodd Cyngor Tref Aberystwyth delegram â’r teitl 'Bravo Aberystwyth', yn holi pam na allai’r dref fod wedi dod o hyd i bolyn lamp i grogi’r Athro Ethé!

Wrth siarad am y rhaglen, eglurodd Dr Löffler:

“Fe wnaethom ni’r rhaglen hon i goffáu ochr dywyllach y Rhyfel Byd Cyntaf ym Mhrydain, nad yw wedi cael llawer o sylw. Cafodd tramorwyr, yn enwedig Almaenwyr, o bob dosbarth a chrefydd, eu herlid yn nhrefi a dinasoedd Cymru a Lloegr yn ystod y ‘Rhyfel Mawr’. Cafodd y teulu brenhinol eu heffeithio hyd yn oed, gan newid eu henw i Windsor. I bobl lai dyrchafedig, yn aml roedd canlyniadau trychinebus yn dod yn sgil colli gwaith a chartrefi a chael eu galw’n ddieithriad gelyniaethus. Mae’r rhaglen yn mynegi ein dymuniad na fydd neb byth eto’n gorfod gadael Aberystwyth nac unrhyw dref arall yng Nghymru am ddau y bore, yn ofni am eu bywydau.”

Wrth ymateb i restr fer y wobr, dywedodd:

“Mae bod ar restr fer y wobr yn anrhydedd ac yn gyflawniad gwych i raglen radio Gymraeg. Wnaethon ni ddim ennill, ond roedd cael sylw yn Inverness yn sicrhau cyhoeddusrwydd, ac yn sgil hynny mae gan un orsaf radio Aeleg ddiddordeb mewn cynhyrchu ein rhaglen mewn Gaeleg. Yn dilyn y rhaglen, comisiynodd Cyngor Tref Aberystwyth blac tairieithog yn coffáu’r digwyddiad mewn Saesneg, Cymraeg ac Almaeneg a gaiff ei ddadorchuddio’n ddiweddarach eleni. Mae’n bosibl felly mai Aberystwyth fydd y dref gyntaf ym Mhrydain i gofio ochr dywyll cenedlaetholdeb Prydeinig y ‘Rhyfel Mawr’.”

Darlledwyd Bravo Aberystwyth yn wreiddiol ym mis Hydref 2014, gan mlynedd ar ôl i Herrmann Ethé gael i yrru ymaith. Mae ar gael i wrando eto ar BBC iPlayer tan 26 Mai - http://www.bbc.co.uk/programmes/b04lwzhg  

Sylwadau

Chwilio newyddion

Dewis Categori